اتاقک حباب نوعی آشکار ساز است که اساس آن پدیده ی ابرگرم شدگی است که در این یادداشت در باره ی آن سخن گفتیم. در یک اتاقک مایع در حالت ابرگرم شده وجود دارد و وقتی ذره ی بارداری از آن عبور می کند حباب های گاز در حول و حوش مسیر ذره شکل می گیرند. با عکس برداری از این مسیر می توان ذره ی باردار را آشکار سازی کرد. شکل اول که ملاحظه می کنید نمونه ی مسیر است (البته بعد از ویرایش! نه عکس واقعی). خط ها مسیر ذره ی باردار را نشان می دهند. علت آن که برخی مسیر ها پیچ خورده اند حضور میدان مغناطیسی است. هرچه تکانه ی ذره بیشتر باشد شعاع انحنا ی مسیر بیشتر می شود. با مطالعه ی شعاع انحنای مسیر می توان تکانه ی ذره ی ورودی را اندازه گیزی کرد. (سئوالات برای دانشجویان فیزیک: فرض کنید که سرعت ذره نسبیتی است. آیا شعاع انحنا به تکانه بستگی دارد یا به جرم؟ آیا دو ذره با انرژی و بار یکسان اما با جرم هاي متفاوت مسیر های متفاوتی خواهند داشت؟ آیا می توان الکترون و پروتون را به این ترتیب از هم تشخیص داد؟ الکترون و پزیترون را چه طور؟ چرا شعاع انحنای مسیر رفته رفته کم می شود؟ آيا مي توان از روي آهنگ كم شدن شعاع انحناي مسير نوع ذره را تشخيص داد؟)

تصاویر اتاقک حباب در چند دهه ی اخیر توجه هنرمندان را به خود جلب کرده و دستمایه ی خلق آثار هنری شده که نمونه ی آن را در زیر می بینید که از این سایت برگرفته ام.  این سبک هنری چه نامی دارد؟! نام آن را نمی دانم ولی من برای تزئیین دانشکده ها و موسسات پژوهش فیزیک این گونه تابلو ها را مناسب می دانم. هم زیبا و چشم نواز است و هم فرد تازه وارد را علاقه مند می کند که در باره ی فیزیک آن مطالعه کند.

اتاقک های حباب در دهه های ۶۰ و ۷۰ کاربرد فراوان در آزمایش گاه های فیزیک ذرات داشتند. کشفیات بسیار مهمی هم توسط آنها انجام گرفته که در یادداشت های بعدی به برخی از آنها اشاره می کنم. البته می شه گفت که این تکنیک دیگه از مد افتاده. چنین تکنیکی جوابگوی نیازهای آشکاسازی در شتابدهنده های امروزی مانند تواترون (در آزمایشگاه فرمی واقع در آمریکا) یا ال-اچ-سی (در آزمایشگاه سرن در مرز بین سویس و فرانسه) نیست. با این حال این نوع آشکارساز هنوز در برخی آزمایش ها مانند آزمایش پیکاسو که به جست وجوی مستقیم ماده ی تاریک می پردازد کار برد دارد. پیکاسو مخفف

*Project In CAnada to Search for Supersymmtric Objects
است. اما جالبه كه نام آزمايش نام يك هنرمند مدرن است و از طرف ديگر در آن تكنيكي به كار رفته كه الهام بخش هنرمندان معاصر در خلق آثار هنري شده است. در يادداشت هاي بعدي ام باز هم درباره ي اين آزمايش ها خواهم نوشت. يك خانم -به گمانم ايراني- به نام روشن هوشمند نيز از اين تيپ نقاشي ها مي كشد. گالري وي در اين وبسايت موجود است.

اگر تصاویر دیده نمی شوند صفحه را چند بار ریلود کنید.